نقش زنان در تاريخ جنگها ، از صدر اسلام تا كنون

[پاسخگوی مباحث زنان]

بررسي تاريخ جنگهاي صدر اسلام گويا آنست كه زنان در پشت جبهه و بصورت غير مستقيم ، مجاهدان را ياري مي نمودند .
پرستاري و مراقبت از مجروحان و آبرساني و تعمير وسايل جنگي و ... از اموري بود كه بانوان در پشت جبهه انجام مي دادند . اما در مواقعي هم اگر شرايط دفاع ايجاب ميكرد به ميدان نبرد وارد مي شدند . نسيبه در جنگ احد پس از فرار مردان سپاه به ميدان آمد و دوازده زخم برداشت . در جنگ يمامه نيز شاهد دفاع نمودن وي هستيم به نحوي كه يكي از دستان او در جنگ قطع شد .
حضور بانوان در امور مرتبط با جنگ ( پرستاري ، غذارساني ، آبرساني ، تشويق مجاهدان ، انتقال مجروحان و شهدا و...) بسيار موثر بوده است .
در جنگهاي احد ، بدر ، حنين ، صفين ، تبوك ، يرموك نيز شاهد حضور بانوان در اين جنگها هستيم.
ام حكيم و ام وهب از جمله زنان مسلماني هستند كه در جنگها به شهادت رسيدند .
سخنان بجاي مانده از اين زنان رشيد مسلمان ، حاكي از ديدگاهي والا و ارزشمند و متعالي نسبت به دفاع از دين و عقايد خويش است و اين مساله را تاييد مي نمايد كه زن مسلمان در جمع احساسات و رشادت و دليري و تحمل سختيها و دريافت عميق معارف ديني موفق و مثال زدني است .

[.:تسنیم:.]

نقل   نوشته اصلی توسط : پاسخگوی مباحث زنان اما در مواقعي هم اگر شرايط دفاع ايجاب ميكرد به ميدان نبرد وارد مي شدند . نسيبه در جنگ احد پس از فرار مردان سپاه به ميدان آمد و دوازده زخم برداشت . در جنگ يمامه نيز شاهد دفاع نمودن وي هستيم به نحوي كه يكي از دستان او در جنگ قطع شد .

داستان جالب جنگ در معرکه ی نسیبه در جلد اول کتاب داستان راستان شهیدمطهری آورده شده است که فکر کردم قرار دادن آن در اینجا برای مطالعه ی دوستان ،خالی از لطف نیست :

اثرى كه روى شانه نسيبه دختر كعب - كه به نام پسرش عماره ((ام عماره )) خوانده مى شد - باقى مانده بود، از يك جراحت بزرگى در گذشته حكايت مى كرد. زنان و بالاخص دختران و زنان جوانى كه عصر رسول خدا را درك نكرده بودند يا در آن وقت كوچك بودند، وقتى كه احيانا متوجه گودى سرشانه نسيبه مى شدند، با كنجكاوى زيادى از او ماجراى هولناكى را كه منجر به زخم شانه اش شده بود مى پرسيدند. همه ميل داشتند داستان حيرت انگيز نسيبه را در صحنه ((احد)) از زبان خودش بشنوند.
نسيبه هيچ فكر نمى كرد كه در صحنه احد با شوهر و دو فرزندش دوش به دوش يكديگر بجنگند و از رسول خدا دفاع كنند. او فقط مشك آبى را به دوش كشيده بود براى آنكه در ميدان جنگ به مجروحين آب برساند. نيز مقدارى نوار از پارچه تهيه كرده و همراه آورده بود تا زخمهاى مجروحين را ببندد. او بيش از اين دو كار، در آن روز، براى خود پيش بينى نمى كرد.
مسلمانان در آغاز مبارزه با آنكه از لحاظ عدد زياد نبودند و تجهيزات كافى هم نداشتند، شكست عظيمى به دشمن دادند. دشمن پا به فرار گذاشت و جا خالى كرد، ولى طولى نكشيد در اثر غفلتى كه در يك عده از نگهبانان تل ((عينين )) در انجام وظيفه خويش كردند، دشمن از پشت سر شبيخون زد، وضع عوض شد و عده زيادى از مسلمانان از دور رسول اكرم پراكنده شدند.
نسيبه همينكه وضع را به اين نحو ديد، مشك آب را به زمين گذاشت و شمشير به دست گرفت . گاهى از شمشير استفاده مى كرد و گاهى از تير و كمان . سپر مردى را كه فرار مى كرد برداشت و مورد استفاده قرار داد. يك وقت متوجه شد كه يكى از سپاهيان دشمن فرياد مى كشد: ((خود محمد كجاست ؟ خود محمد كجاست ؟)) نسيبه فورا خود را به او رساند و چندين ضرب بر او وارد كرد. و چون آن مرد دو زره روى هم پوشيده بود، ضربات نسيبه چندان در او تاءثير نكرد، ولى او ضربت محكمى روى شانه بى دفاع نسيبه زد، كه تا يك سال مداوا مى كرد. رسول خدا همين كه متوجه شد خون از شانه نسيبه فوران مى كند، يكى از پسران نسيبه را صدا زد و فرمود: ((زود زخم مادرت را ببند)) وى زخم مادر را بست و باز هم نسيبه مشغول كارزار شد.
در اين بين ، نسيبه متوجه شد يكى از پسرانش زخم برداشته ، فورا پارچه هايى كه به شكل نوار براى زخم بندى مجروحين با خود آورده بود درآورد و زخم پسرش را بست . رسول اكرم تماشا مى كرد و از مشاهده شهامت اين زن لبخندى در چهره داشت . همينكه نسيبه زخم فرزند را بست به او گفت : ((فرزندم زود حركت كن و مهياى جنگيدن باش )) هنوز اين سخن به دهان نسيبه بود كه رسول اكرم شخصى را به نسيبه نشان داد و فرمود: ((ضارب پسرت همين بود.)) نسيبه مثل شير نر به آن مرد حمله برد و شمشيرى به ساق پاى او نواخت كه به روى زمين افتاد. رسول اكرم فرمود: ((خوب انتقام خويش را گرفتى . خدا را شكر كه به تو ظفر بخشيد و چشم تو را روشن ساخت .))
عده اى از مسلمانان شهيد شدند و عده اى مجروح . نسيبه جراحات بسيارى برداشته بود كه اميد زيادى به زنده ماندنش نمى رفت .
بعد از واقعه احد، رسول اكرم براى اطمينان از وضع دشمن ، بلافاصله دستور داد به طرف ((حمراءالاسد)) حركت كنند. ستون لشكر حركت كرد. نسيبه نيز خواست به همان حال حركت كند، ولى زخمهاى سنگين اجازه حركت به او نداد. همين كه رسول اكرم از ((حمراءالاسد)) برگشت ، هنوز داخل خانه خود نشده بود كه شخصى را براى احوالپرسى نسيبه فرستاد. خبر سلامتى او را دادند. رسول خدا از اين خبر خوشحال و مسرور شد.

[سیف الاسلام]

"

ام کثیر زن همام بن حارث نخعی گوید : ما با شوهران خود در قادسیه بودیم و چون خبر آمد که

جنگ به سر رسید ، لباس به خود پیچیدیم و قمقمه های آب بر گرفتیم و سوی زخمیان رفتیم و هر

که از مسلمانان بود به او آب دادیم و از جا برداشتیم و هر که از مشرکان بود خلاصش

کردیم !!! . کودکان نیز به دنبال ما آمدند که این کار را بدست آنها دادیم !


"ترجمه تاریخ طبری جلد 5 صفحه 1756"

[.:تسنیم:.]

نقل   نوشته اصلی توسط : سیف الاسلام " ام کثیر زن همام بن حارث نخعی گوید : ما با شوهران خود در قادسیه بودیم و چون خبر آمد که جنگ به سر رسید ، لباس به خود پیچیدیم و قمقمه های آب بر گرفتیم و سوی زخمیان رفتیم و هر که از مسلمانان بود به او آب دادیم و از جا برداشتیم و هر که از مشرکان بود خلاصش کردیم !!! . کودکان نیز به دنبال ما آمدند که این کار را بدست آنها دادیم ! "ترجمه تاریخ طبری جلد 5 صفحه 1756"

جناب سیف الاسلام

به ناجوانمردیها در زمان خلفای غاصب اشاره کردید ؛اما

اولا موضوع تاپیک ، نقش زنان مسلمان در جنگها در صدر اسلام بوده است.

ثانیا جنگ قادسیه در زمان خلافت افرادی صورت گرفت که ما معتقدیم اسلام را بعد از پیامبر به انحراف کشاندند.و ظلم آنها به حتی نزدیکترین افراد به پیامبر ، حضرت زهرا (س) و به شهادت رساندن ایشان و غصب فدک که پیامبر به ایشان هدیه کرده بود از نمونه های روشن ظلم و ناجوانمردی در اسلام انحرافی بعداز پیامبر است.

از این دست جنایات در تاریخ خلفای اموی و عباسی از معاویه و یزید گرفته تا حجاج بن یوسف و هارون الرشید و...بسیار می شود یافت.
صدام حسین هم که خود را سردار قادسیه می نامید تمام افتخارش این بود که بهترین جوانان ایران زمین را به خاک و خون بکشد و برای مجالس تفریح و عیش و نوش شان صد ها اسیر ایرانی را یک جا زنده به گور می کرد.

این تفاوت دارد با اسلام ناب محمدی که امام خمینی با برگیری از اسلام در صدراسلام و در زمان پیامبر و خلافت امیرالمومنین آن را معرفی نمودند.

[سیف الاسلام]

نقل   نوشته اصلی توسط : .:تسنیم:. جناب سیف الاسلام به ناجوانمردیها در زمان خلفای غاصب اشاره کردید ؛اما اولا موضوع تاپیک ، نقش زنان مسلمان درتد جنگها در صدر اسلام بوده است. ثانیا جنگ قادسیه در زمان خلافت افرادی صورت گرفت که ما معتقدیم اسلام را بعد از پیامبر به انحراف کشاندند.و ظلم آنها به حتی نزدیکترین افراد به پیامبر ، حضرت زهرا (س) و به شهادت رساندن ایشان و غصب فدک که پیامبر به ایشان هدیه کرده بود از نمونه های روشن ظلم و ناجوانمردی در اسلام انحرافی بعداز پیامبر است. از این دست جنایات در تاریخ خلفای اموی و عباسی از معاویه و یزید گرفته تا حجاج بن یوسف و هارون الرشید و...بسیار می شود یافت. صدام حسین هم که خود را سردار قادسیه می نامید تمام افتخارش این بود که بهترین جوانان ایران زمین را به خاک و خون بکشد و برای مجالس تفریح و عیش و نوش شان صد ها اسیر ایرانی را یک جا زنده به گور می کرد. این تفاوت دارد با اسلام ناب محمدی که امام خمینی با برگیری از اسلام در صدراسلام و در زمان پیامبر و خلافت امیرالمومنین آن را معرفی نمودند.

دوست " عطر آگین " سلام :

دقت کنید که صدر اسلام به مجموعه زمانی حیات پیامبر و صحابه و حتی گاهی تابعین اطلاق

می شود و منحصر به زمان پیامبر نمی گردد .


رفتار مسلمین صدر اسلام و تحلیل وقایع زمان آنها به معنای چماق کردن خطاها ی آنها وبر سر

مسلمین فعلی کوبیدن نمی باشد و هر کس که این کار را انجام دهد از انصاف بدور افتاده است !

چرا که هر کس مسوول رفتار خویش است نه اسلاف یا اخلاف خود !

[.:تسنیم:.]

نقل   نوشته اصلی توسط : سیف الاسلام دوست " عطر آگین " سلام : دقت کنید که صدر اسلام به مجموعه زمانی حیات پیامبر و صحابه و حتی گاهی تابعین اطلاق می شود و منحصر به زمان پیامبر نمی گردد . رفتار مسلمین صدر اسلام و تحلیل وقایع زمان آنها به معنای چماق کردن خطاها ی آنها وبر سر مسلمین فعلی کوبیدن نمی باشد و هر کس که این کار را انجام دهد از انصاف بدور افتاده است ! چرا که هر کس مسوول رفتار خویش است نه اسلاف یا اخلاف خود !

مجدد تکرار می کنم! :
موضوع ما در این تاپیک ، نقش زنان در جنگها از صدر اسلام ناب محمدی یعنی اسلام زمان پیامبر و خلافت حضرت علی (ع) تاکنون است.

و مجدد تکرار می کنم قضیه ی ام کثیر در جنگ قادسیه بوده که در زمان خلافت اشخاصی که مورد قبول ما شیعیان نیست صورت گرفته و اسلام انحرافی آن دوران و به تبع جنگهایش مدنظر ما نیست.

لطفا اگر در حیطه ی موضوع بحث مطلبی دارید بفرمایید درغیر اینصورت مطالب حاوی اهانتهای شما که در غیر موضوع تاپیک هم هست تماما حذف خواهد شد.

[پاسخگوی تاريخي]

نقش آفريني زنان مسلمان در جنگهاي صدر اسلام
زن صدر اسلام، با حفظ حدودی که خداوند برای او قرار داده بود، در صحنه های مختلف اجتماعی، سیاسی و نظامی حضوری فعال داشته و به عنوان عنصری کارآمد و مفید، در دفاع از اسلام و حکومت اسلامی نقش های مهمی را ایفا می کرد. حضور زنانی مانند نُسَیبه، جراحه و ام عطیه که در بسیاری از غزوات و جنگ های پیامبر (ع) حضور داشتند و عهده دار مسئوولیت امداد بودند، راه را برای زنان امت اسلامی باز کرده که در صورت نیاز، می توانند با حضور مستقیم به عنوان پرستار و همچنین شرکت غیر مستقیم، مانند تشویق مردان برای رفتن به جبهه، فرستادن امکانات و کمک برای زرمندگان اسلام اقدام کنند.
تحول وانقلاب عظيمي كه دين اسلام درمردم آن زمان بوجود آورد،تنها مردان را دربرنگرفت،بلكه اززنان نيز انسانهاي فداكار وايثارگر وبا شهامتي ساخت كه نقش بسزايي در پيروزي مسلمانان داشتند.
با توجه به اينكه قوانين اسلام متناسب با ساختار وجودي مردان وزنان است،درشرايط مختلف جنگ،وظايف متفاوتي براي آنان تعيين نموده است. بیان نقش زنان در جنگهای صدر اسلام در زمان پیامبر (ع) می تواند راه گشای امت در شرکت هر چه بیشتر آنان در نبرد با استکبار جهانی باشد.
نكته اي قابل توجّه اين است كه با بررسي روايات ومتون تاريخي،به اين نتيجه مي رسيم كه شركت زنان درجنگ،يا به اجازه پيامبراسلام(ص) بود يا حضورزنان مورد تأييد قرار مي گرفت،وموردي نمي توان يافت كه پيامبر(ص) زنان را از آمدن به جبهه نهي كند ويا از نيمه راه برگرداند يا آنكه از جبهه دور كند.

مطالعه جنگهایی که در زمان پیامبر گرامی اسلام،رخ داده است بیانگر این است که زنان شرکت کننده در این جنگها ،درزمينه هاي مختلف نقش آفريني مي كردند،و تمام این نقش آفرینی ها مورد تأیید پیامبراسلام(ص) بعنوان مبلّغ و مجری احکام ناب اسلامی نیز بوده است.كه به برخي ازاين موارد اشاره مي كنيم:

1- معالجه مجروحان:
تاريخ جنگهاي صدراسلام،بيانگر وشاهد آن است كه مسئوليت معالجه مجروحان جنگي به زنان واگذار مي شده است.زناني مانند نسيبه،جرّاحه وامّ عطيّه،دربسياري از غزوات وجنگهاي پيامبراسلام(ص) حضورداشتند وعهده دار مسئوليت امداد بودند.
امّ عطيّه مي گويد:«من در هفت غزوه به همراه پيامبر(ص) شركت كردم و علاوه برانبارداري،معالجه مجروحين جنگي را نيز عهده دار بودم».{طبقات الكبري،ج8ص445؛الاصابة،ج4ص471}.
دربرخي روايات آمده كه رسول خدا(ص) زنان را با خود به جنگ مي برد،سماعه از امام باقر(ع) ياامام صادق(ع) نقل مي كند كه پيامبر(ص) جهت معالجه مجروحان،زنان را نيزبه جنگ فرا مي خواند؛ازغنايم چيزي به آنها نمي داد،لكن مبلغي به ايشان عطا مي كرد.{فروع كافي،ج5،ص45،سنن ترمذي،ج4ص126}.
دربرخي متون تاريخي آمده است كه هنگام عزيمت به سوي جنگ،برخي از زنان به صورت گروهي يا فردي،خدمت پيامبر(ص)رسيدند وبراي كمك به رزمندگان ومعالجه مجروحان،تقاضاي حضوردرجنگ كردند؛پيامبر(ص) اجازه فرمودند.
شركت حضرت فاطمه(س) درجنگ احد،ازهمه موارد مهمتراست.آنگاه كه آن حضرت به احد آمده بود،پيامبر(ص)مجروح شده بود وخون زخم صورت مباركش بند نمي آمد،حضرت زهرا(س) به معالجه پدرگرامي پراخت.
واقدي دراين باره مي گويد:«فاطمه(س) چهره پيامبر(ص) را مي شست وعلي(ع) با سپرخود آب مي ريخت؛ولي خون باز نمي ايستاد.حضرت فاطمه(س) قطعه حصيري را سوزانيد وخاكسترآن را برزخم پاشيد تا خون بندآمد.نيزنقل شده است كه با پشم سوخته آن را معالجه كرد».{مغازي واقدي،ج1ص250}.

2- پرستاري بيماران:
دومين مسئوليتي كه زنان عهده دار آن بودند،وظيفه پرستاري ازبيماران جبهه بود.پيامبر(ص)همه نيروهاي كارآمد را درجبهه به كار مي گرفت وزناني چون امّ عطيّه،معاذه غفاريه،ليلاي غفاريه،وامّ سنان اسلميه را به جبهه مي برد تا علاوه برمسئوليت معالجه مجروحين،وظيفه پرستاري بيماران را نيز عهده دارباشند.{اعلام النساء،ج5ص61،الاصابة،ج4ص402،� �ياحين الشريعة،ج3ص410}.

3- تداركات وپشتيباني جبهه:
درجنگ احد،بسياري از نيروهاي مسلمان فرار كرده بودند وپيامبر(ص) با تني چند از ياران نزديك خود،دربرابر هجوم دشمن مقاومت مي كرد.وضعيت سختي پيش آمده بود كه چهارده تن از زنان مسلمان براي ياري رزمندگان روانه جبهه احد شدند.
واقدي مي نويسد:«محمّد بن مسلمه،همراه زنان به جستجوي آب پرداختند.اينان چهارده نفربودند كه فاطمه (س) دخترپيامبراكرم(ص)نيزبا ايشان بود.زنان آب وغذا را برپشت خويش مي بردند وبه درمان مجروحان مي پرداختند وبه آنان آب مي دادند»{المغازي،ج1ص249}.
درمتون تاريخي،نام شش تن از زنان مسلمان بعنوان ساقيان رزمندگان به چشم مي خورد كه علاوه بردرمان مجروحان عهده دار آبرساني وسقايت رزمندگان جبهه نيز بوده اند.اينان عبارت بودند از:امّ ايمن،امّ سليم،امّ كثير،ربيع دخترمعوذ،حمنه و نسيبه.
عمربن خطاب درباره امّ سليم مي گويد:«وي درجنگ احد مشكهاي آب را براي ما حمل مي كرد»{الاستيعاب،درحاشيه الاصابة،،ج4ص463}.
ماجرايي كه دوست بزرگوار«تسنيم» در مورد رشادت و فداكاري يكي از زنان مسلمان به نام«نسيبه» از كتاب داستان راستان نقل كرده اند در اين منابع تاريخي آمده است: {الطبقات‏الكبرى/ترجمه،ج‏8،ص:413؛ مغازی واقدی ترجمه،ص194 ؛ عيون‏الأثر،ج‏2،ص:22}